|
AMELİYATHANEDE ENFEKSİYON KONTROLÜ
Yara
Sınıflandırılması : Ameliyat
sonrası yara infeksiyonlarını sistemize eden metotdur.
-
Enfeksiyon kontrol hemşiresi
gelişen enfeksiyon yüzdelerini belirleyebilmek ve normal olan
normlarla karşılaştırabilmek için bu metodu kullanır.
Üç çeşit yara sınıflandırması vardır.
Temiz: Bunlar
elektif operasyonlardır.( Troid, meme, basit fıtık ameliyatları
buna bir örnektir.)
Temiz – Kontamine :
Açık Safra Kesesi, barsak ameliyatları ve
hitorektomiler...)
Kontamine-Kirli :
Pürülan veya apse, preoperatif perfüzyon,
geçikmiş travmatik yaralar.
YARA KONTAMİNASYON KAYNAKLARI
-
Hastanın ve Cerrahi ekip üyelerinin
cildi ve saçı
-
Hastanın ve Cerrahi Ekip üyelerinin
solunum yolu
-
Steril olmayan alet ve malzemeler
-
Havadaki bakteri ve partiküller
-
Hastanın Gastroenteral yolu
ENFEKSİYON RİSKİNİ AZALTMADA GENEL ÖLÇÜMLER
-
El yıkama
-
Temiz ve güvenli bir çevre (Sanitasyon)
-
Aseptik
tekniğin bilinmesi, uygulanması ve gözlenmesi
-
Hastanın cilt hazırlığı
-
Ameliyathane kıyafetleri ve trafik
Cerrahi El Yıkama:
Amaç :
-
El ve kollardaki kir vr geçici
mikroorganizmayı uzaklaştırma
-
Kalıcı mikroorganizmayı en aza
indirgemek
-
Mikroorganizmaların çoğalmasına
neden olacak zemini yok etmek. ( Anti-Mikrobial Ajan ile)
-
Stelil
eldivenin delinmesinden sonra mikroorganizmanın hastaya geçişini
önlemek. ( Cerrahi işlem sonrası eldivenlerin % 15 inde çok
küçük delikler olduğu ve bu deliklerden yaklaşık olarak 19.000
bakterinin içiri girdiği araştırmalar sonucunda ortaya
çıkmıştır.)
Anti-Mikrobial Ajanın Kriterleri
-
Hızlı etkili olmalıdır
-
Toksik etkisi
olmamalıdır
-
Geniş spektrumlu olmalıdır
-
Cildi tahriş etmemelidir
-
Mikroorganizmanın yeniden
gelişmesine engel olmalıdır
El Yıkamada
Standartlar :
-
Giysi, maske ve kep takılı
-
Tırnaklar parmak ucundan uzun
olmamalıdır
-
Oje olmamalı, takma tırnak
kullanılmamalıdır
-
Elde ve kolda yara olmamalıdır
İşlem :
-
İlk Köpürtme ;
büyük deri döküntülerini çıkartır, ajan deri ile temasa geçer.
-
Tırnakları temizleme, yıkama
-
Fırçalama.Bunun süresi 2-5 dk.
Arasında olmalıdır.
-
Fırçalama Sırası ;
tırnaklar + parmaklar ( dört kener ) + avuç içi +
elin tersi + bilek + ön kol dirseğin 2,5 cm. üzerine kadar olan
bölüm.
Unutulmamalı :
-
Fırçalamadan sonra eller mutlaka
dirsekten mutlaka hafif yukarıda tutulur
-
Fırçalama parmak ucundan dirseğe
doğru inildikçe asla daha önce fırçalanan yere dönülmemelidir.
-
Aynı yıkama peş peşe yapılarak
cerrahi girişimler için tekrarlanmalıdır. Nedeni ise ameliyat
boyunca eldiven içinde kalan ıslak ve sıcak ortamdaki o ellerde
tekrar bakteri üremesine uygun ortam oluşturur.
STERİL ALAN VE KORUMA
Steril Alan :
Operasyon sahası, shewester masası, cerrahi işlem için
hazırlanmış diğer materyaller.
Asepsi : Enfeksiyon
etkeninin yokluğu
Medikal Asepsi :
Patojen etkenlerin bir alan yada objeden, diğer bir alan ya da
objeye yayılmasını önlemek için kullanılan işlemdir.
Cerrahi Asepsi :
Bir alan yada objeyi yaşayan tüm mikroorganizmalardan arındırmak
için kullanılan işlemdir.
Sterilizasyon :
Tüm mikroorganizmaların vejetatif ve sporlu
şekillerinin öldürülmesi ve mikroorganizmalardan arındırılması
sürecidir. Daha detaylı bilgiyi biraz sonra aktaracağım.
Antisepsi :
Hastalık etkenlerinin, zedelenmiş yada sağlam dokulardan, bu
dokularla ilişkisi olabilecek yerlerden ölçülü bir şekilde
azaltılmasıdır.
Dezenfeksiyon :
Mikroorganizmaların, kimyasal bir madde ile vejetatif
şekillerinin öldürülmesidir.
Kontaminasyon :
Hareket eden ve etmeyen objelerde enfeksiyona neden olabilecek
patojen mikroorganizmaların varlığı.
STERİL ALANIN KORUNMASI
-
Steril alanda steril malzeme
kullanılır, scrub kişiler çalışır
-
Uygun sterilizasyon yöntemleri
kullanılır
-
Paketleme uygun şekilde ve uygun
malzeme ile yapılmalıdır
-
Steril malzeme, kuru, nemsiz, gün
ışığı olmayan bir ortamda saklanmalıdır
-
Steril ve steril olmayan bölümler
olarak ayrılmış depolar oluşturulmalıdır
-
Steril malzemenin raf ömrü zamana
değil paketleme türüne bağlıdır.
-
Steril malzemeler kullanılmadığı
durumlarda daima kontrol edilerek sterilitesinin durumu
gözlemlenmelidir
-
Steril malzemenin taşınması uygun
koşullarda olmalıdır
-
Paket açıldıktan sonra kenarları
kontamine kabul edilir
-
Kağıt paketler, açmaya kenarın bir
köşesinden başlanır.(ortadan açılan paketler mutlaka kenarları
kitletecektir)
-
Steril alan üzerine steril olmayan
hiç bir şey uzatılmaz
-
Steril sıvı, ağzı kirletilmeden
açılarak dikkatlice tepsiye boşaltılır, sıvı kalıyor ise tekrar
kullanılmaz
-
Masadaki sıvılar çalışma alanından
uzak tutulmalıdır
-
Cerrahi örtüler aseptik bariyer
sağlar
-
Masa örtülerinin kenar ve yanları
steril kabul edilmez.( sürekli gözlenemediği için )
-
Steril örtü örtüldükten sonra yer
değiştirilmemelidir
-
Örtü masa seviyesinden en az elli
santim aşağıya sarkmalıdır
-
Scrub kişiler
steril alanı görecek ve koruyacak şekilde alana yakın
olmalıdırlar
STERİLİZASYON
YÖNTEMLERİ
Dikkat Edilecek Hususlar :
-
Steril edilmeden önce, objeler çok
iyi yıkanmalıdır. Yıkama işlemi, objeler üzerindeki tüm kirin
yanı sıra önemli sayıda mikroorganizmanın mekanik yolla
arıtılmasına ve sterilizasyonun daha etkili olmasına etkili
olacaktır
-
Sterilizasyon
etkeninin etkisini tam olarak tam olarak göstermesine olanak
sağlanmalıdır. Bunun için etkenin tüm yüzeylere erişebilmesi
amacıyla paketleme, yerleştirme uygun koşullarda yapılmalıdır
-
Araç-gerecin saklanabilmesi için
standartlara uygun paketleme, bohçalama yapılmalı; üzerine tarih
ve içeriğinde neler olduğu yazılı endikatör özelliğinde bir
etiket konulmalıdır
-
Steril edilecek objeler doğru zaman
süresince sterilizasyon sürecinde bırakılmalıdır
-
Steril objeler doğru kullanılmalı,
yedeği her zaman hazır bulundurulmalıdır
-
Steril objeler, sterilliklerini
korudukları zaman biriminde kullanılmalı, kullanılmayanlar
tekrar bu işleme tabi tutulmalıdır
-
Sterilizasyon
yöntemlerinin yeterliliği, hastane politikalarına uygun olarak,
belirli zamanlarda kontrol edilmelidir
İki türlü sterilizasyon yöntemi
kullanılmaktadır.
1-
Isı Yoluyla Sterilizasyon
a-
Kuru Isı
b-
Nemli Isı
2-
Kimyasal Maddeler Aracılığı İle
Sterilizasyon
a-
Ethylene
Oxide
b-
Ultraviole
Kuru Isı :
Bu
amaçla sıcak hava fırınları dediğimiz ETÜV’ler
kullanılır. Steril edilecek materyal 180 C’de bir, 160 C’de iki
saat bekletildiğinde sporları da içeren mikrooorganizmaların
tümünü ortadan kaldırır.
Kuru ısı, cam eşya, tüm cam enjektörler,
metaller, yağlı kremler ve pudralar için uygun bir sterilizasyon
yöntemidir.
Nemli Isı :
Basınç altında doymuş su buharı kullanılarak
gerçekleştirilirler. Bu yöntem cerrahi araç-gerecin, sıvıların,
aletlerin büyük çoğunluğunun ve diğer cansız objelerin
sterilizasyonunda oldukça pratik ve güvenilirliği olan bir
yöntemdir. Bu yöntemle sterilizasyonda OTOKLAV
denilen cihazlar kullanılır.
-
Tüm malzemelerin steril olabilmesi
için otaklavın 121 C’ de 30 dakika çalıştırılması gerekmektedir.
-
Sterilizasyon
sürecinin tamamlanması için otoklavın içindeki buharın su
damlaları oluşturarak içindekileri ıslatmaması için derhal
çıkartılması gerekmektedir.
Kimyasal Maddelerle Sterilizasyon :
Isıya hassas ve basınçlı su buharı ile bozulabilen
materyallerin sterilizasyonunda ETHYLENE OXSİD
kullanılır.
Sterilizasyon için gerekli zaman 1 ila 7 saat
arasında değişmektedir. Bu kullanılan cihazın özelliğine göre
değişir. Bizim kullandığımız cihaza göre;
-
1. Proğram: 1 saat sterilizasyon-
12 saat kurutma
-
3. Proğram: 4,5 saat sterilizasyon-
36 saat havalandırma
Ultraviole :
Ameliyat salonlarının ve steril olması
istenen bölümleri steril etmek amacıyla kullanılan ultraviole
ışın veren lambalardır.
Dezenfektan ve Antiseptikler :
Dezenfeksiyon; yaşamını sürdüren canlıların
vücutlarının dışında bulunan mikroorganizmaların durdurulması ya
da bunların yok edilme sürecidir.
Yaşam dışı materyallerin dezenfeksiyonunda
kullanılan maddeye Dezenfektan denir.Vücut
yüzeyleri için dilüe halinde kullanılanlara ise Antiseptik
denir.
STERİL GÖMLEK VE ELDİVEN GİYME
Amaç: Gömlek ve
eldivenler bariyer oluşturarak, mikroorganizmaların scrub
cildinden ve giyisilerinden cerrahi kesime ulaşmalarını
engellemektedir.
-
Dikkat:
ilk fırçalanan kişi (scrub hemşire) kapalı
eldiven giyme tekniğini kullanır.
-
Gömlek ve eldiven diğer
materyallerden ayrı bir yerde açılmalıdır.
-
Sirküle
hemşire gömleği önce belinden (iç bağ), sonra omuzlardan iç ve
dış bağları ayrı ayrı bağlar.Dışarıda sarkan hiçbir uç
kalmamalıdır.
-
Kapalı teknikle eldiven giyildikten
sonra bel bağlanır. İşlem sırasında eldiven değiştirmek
gerekirse açık teknik kullanılır.Eldiven ya diğer scrub
yardımıyla değiştirilir, yada üzerine eldiven giyilmelidir.
Gömlekte steril olan alan:
Omuzlardan masa seviyesine kadar olan ön kısım,
ön kol bilekten sonra dirsekten 2,5 cm. üzerine kadar olan
bölüm.
Olmayan alan :
Omuzlardan boyuna, masa seviyesi altında kalan ön bölüm,
dirseğin 2,5 cm. üzerinden boyuna kadar olan bölümdür.
Cilt üzerinde iki çeşit mikroorganizma vardır.
Geçici mikroorganizmalar :
Cilde gevşek tutunmuşlardır. Sabun ve suyla kolayca
giderilebilirler.
Kalıcı mikroorganizmalar :
Cilr kıvrımları arasında, kıl folüküllerinde yaşayan ve üreme
yeteneğine sahiptirler. Ameliyet sırasında derin dokulara
girerek enfeksiyona neden olurlar.
HASTA CİLDİNİN HAZIRLIĞI
Amaç :
Ciltten kir, yağ veya yabancı maddelerin ve geçici bakterilerin
temizlenmesi, kalıcıların sayısını azaltmak ve gelişmelerini
engellemek.
Etkenler :
Stafiloccus epidermis, kornibakteriler, kandida
Etkili ajanlar :
Son dönemlerde en çok kullanılan ajan betadine türevleridir.
Ameliyat öncesi hasta temizliği
-
Hasta tüm vücut temizliğini yapmış
olmalıdır
-
Evden gelecek hasta için temizlik
eğitimi verilmelidir
-
Cilt Traşı;
doktor direktifi ile ameliyattan hemen önce
yapılmalı ve cerrahi bölge ile sınırlandırılmalıdır. Cilt
bütünlüğünün bozulmamasına dikkat edilmelidir.
*Farklı traş etme yöntemlerine göre
enfeksiyon oranları*
-
24 saatten uzun süre önce
yapıldığına % 3,1
-
24 saatten az süre önce
yapıldığında % 2,3
-
Makine ile cilt traşı
yapıldığında % 1,7
-
Yüy dökücü
krem kullanılarak % 0,6
Görüldüğü üzer enfeksiyonu önlemek açısından en uygun
traş yöntemi tüy dökücü krem kullanılarak yapılan traş şeklidir.
HASTA VE AMELİYAT EKİBİNİN CİLDİ-SAÇI VE
SOLUNUM YOLU
-
Cilde zara vermeden hiçbir yöntemle
steril etmek mümkün değildir
-
Hastanın cildi, önerilen
uygulamalarla temizlenerek, steril örtülerle üzeri örtülmek
suretiyle mikroorganizmaların cilde teması engellenir
-
Solunum yolu,cerrahiyarayı enfekte
edebilecek patojenik ve non payojenik organizmaların barınmaları
için elverişli bir ortamdır
-
Hastanın solunumu genellikle
anestezi maskesi, endotrakeal tüp ve diğer uygulamalarla kontrol
edilir
-
İşlem sırasında hastanın başı
steril örtülerin arkasında tutulur
-
Cerrahi ekip üyeleri saçlarının
tümünü içerisine alacak bone, ağız ve burunu tamamen kapatacak
maske takarlar
-
Ameliyat süresince gereksiz
konuşmalardan kaçınılır.
Steril alanda ve çevresinde hareket tarzı
-
İşlem sırasında steril kişiler yüz
yüze olmalıdır
-
Yer değiştirme yüz yüze ve ya sırt
sırta yapılmalıdır
-
Steril olmayan kişiler ve
malzemeler alandan uzak tutulmalıdır
AMELİYATHANEDE KIYAFET VE TRAFİK
Amaç : Kontrol
edilinebilen fiziksel çevrede yara infeksiyon riskini
azaltmak,personeli korumak
Kıyafet :
Scrub olan personel için steril box gömleği
Scrub olmayanlar için kısa kollu gömlek ve pantolon
Giyisi Özellikleri
-
Bedene uygun ve rahat olmalı (
sürtünme ile döküntüler oluşur )
-
Günlük tüm vücut temizliğinden
sonra giyilmeli
-
Gömlek etekleri pantolon içine
sokulmalı
-
Pantolon paçaları zemin ile temas
etmemeli
-
Bone giydikten sonra gömlek giymek
saçların dağilmasını önler
-
Maske tek kullanımlık olmalı,
sadece steril alanda kullanılmalıdır
-
Ayağa rahatsızlık vermeyecek terlik
giyilmelidir
-
Koruyucu gözlükler kullanılmalıdır
-
Dekontamine
alanda çalışan personel mutlaka plastik koruyucu gömlek
diymelidir
-
Ameliyathane kıyafetleri sadece
ameliyathanede giyilmeli, ameliyathane dışına çıkılmamalıdır
SANİTASYON
Amaç : Hasta ve
personel için temiz ve güvenli çevre yaratmak, ameliyat öncesi
ve sonrası bakteri sayısını düşürmek
Genel kontaminasyonu önlenebilmesi için her ameliyattan
sonra ameliyat salonları temizlenerek, çöplerin toplanması
sağlanmalıdır.
Kontamine işleminden sonra
temizlik:
-
Bütün işlemler kontamine kabul
edilir
-
Bir istisna;
spongiform ansefalit, bu etken (proteinakeoz)
normal dezenfeksiyon ile öldürülmez
-
Mümkün ise dispozbl malzemeler
kullanılmalıdır
-
Kullanılan alet ve gereçler
sterilizasyon kaidelerine uygun temizlenir ve steril edilerek
kullanıma hazır durumda tutulur
-
Sadece su ile çoğalan ve büyüyen
Gram (-) psödomonas aeruginasa’ya karşı dikkatli olmak
gerekmektedir. Dezenfektan ve antibiotiklere karşı
dirençlidirler. Bu nedenle lavabolarda su birikimine izin
vermemeliyiz.
-
Havanın kirlilik oranı ve
havalandırmanın etkin çalışıp çalışmadığı belirli aralarla
kontrol edilmelidir.
TRAFİK
Ameliyathanelerde üç alan vardır
1-Steril olmayan alan:
Giriş ve çıkışın yapıldığı , diğer bölümlerle
iletişimin sağlandığı, ameliyathane kıyafetleri ve sivil
kıyafetlere izin verilen, trafik akışının engellenmediği alan.
2- Yarı steril alan :
Ameliyat salonlarını dstekleyen alan. Temiz
ve steril malzeme dolapları, hazırlık odası ve dinlenme odası.
Buralarda sadece ameliyathane kıyafetleri giyilir ve bone takılr
3-Steril alan:
Ameliyatların yapıldığı salonlardır. Burada
bone ve maskesiz kesinlikle dolaşılmaz. Buradaki kıyafet ve
davranışlar hakkında mutlak ikaz gerekmekte ve kesin kurallara
uyum sağlanmalıdır.
İSTENİLEN KALİTEYE ULAŞMAK
İÇİN
Bireysel Kalite :
Personelin yetenek, bilgi, beceri ve kültürü
yanında duygusal olguları gelişmiş olmalıdır.
Ekip Kalitesi :
Birlikte çalışma becerisi, ortak değereler sistemleri
geliştirip, uygun çalışma programları hazırlanmalıdır.
Yönetim Kalitesi :
Yönetenlerin örnek olma sorumluluğu vardır. Ekip
çalışmasını özendirip, suçlamadan-savunmadan iletişim anlayışını
yansıtmalıdır. Eğitici ve öğretici olmalıdır.
Sabri ASLAN
Anestezi Teknisyeni
|
