|
Hasta/yaralı taşınmasında genel kurallar nelerdir?
-
Hasta/yaralı taşınmasında ilkyardımcı kendi sağlığını riske
sokmamalıdır,
-
Gereksiz
zorlama ve yaralanmalara engel olmak için aşağıdaki kurallara
uygun davranmalıdır,
-
Hasta/yaralıya yakın mesafede çalışılmalıdır,
-
Daha uzun
ve kuvvetli kas grupları kullanılmalıdır,
-
Sırtın
gerginliğini korumak için dizler ve kalçalar bükülmelidir
(Omurilik yaralanmaları riskini azaltır),
-
Yerden
destek alacak şekilde her iki ayağı da kullanarak biri
diğerinden biraz öne yerleştirilmelidir,
-
Kalkarken,
ağırlığı kalça kaslarına vererek dizler en uygun biçimde
doğrultulmalıdır,
-
Baş her
zaman düz tutulmalı, homojen ve düzgün bir şekilde hareket
ettirilmelidir,
-
Yavaş ve
düzgün adımlarla yürümek gerekir, adımlar omuzdan daha geniş
olmamalıdır,
-
Ağırlık
kaldırırken karın muntazam tutulup kalçayı kasmak gerekir,
-
Omuzlar,
leğen kemiğinin ve omuriliğin hizasında tutulmalıdır,
-
Yön
değiştirirken ani dönme ve bükülmelerden kaçınılmalıdır,
-
Hasta/yaralı mümkün olduğunca az hareket ettirilmelidir,
-
Hasta/yaralı baş-boyun-gövde ekseni esas alınarak en az 6
destek noktasından kavranmalıdır,
-
Hasta/yaralı taşımak mükemmel bir ekip çalışması gerektirir,
-
Tüm
hareketleri yönlendirecek sorumlu bir kişi olmalı, bu kişi
hareketler için gereken komutları (dikkat, kaldırıyoruz gibi)
vermelidir. Bu kişi genellikle ağırlığın en fazla olduğu ve en
fazla dikkat edilmesi gereken bölge olan baş ve boyun kısmını
tutan kişi olmalıdır.
Acil taşıma teknikleri nelerdir?
-
Genel bir
kural olarak, hasta/yaralının yeri değiştirilmemeli ve
dokunulmamalıdır. Olağanüstü bir tehlike söz konusuysa,
taşıdığı her türlü riske rağmen acil taşıma zorunludur.
-
En kısa
sürede yaralılar güvenli bir yere taşınmalıdır.
Sürükleme yöntemleri nelerdir?
Hasta/yaralının sürüklenmesi, oldukça faydalı bir yöntemdir.
Özellikle, çok kilolu ve iriyarı kişilerin taşınması
gerekiyorsa; dar, basık ve geçiş güçlüğü olan bir yerden
çıkarmalarda herhangi bir yaralanmaya neden olmamak için
seçilebilecek bir yöntemdir. İlkyardımcının fiziksel kapasitesi
göz önünde bulundurulmalıdır. Mümkünse battaniye
kullanılmalıdır.
Sürükleme yöntemleri şunlardır:
-
Ayak
bileklerinden sürükleme
-
Koltuk
altından tutarak sürükleme
Araç içindeki yaralıyı taşıma
(RENTEK manevrası)
tekniği nedir?
Kaza geçirmiş yaralı bir kişiyi eğer bir tehlike söz konusu ise
omuriliğine zarar vermeden çıkarmada kullanılır. Bu uygulama
solunum durması; yangın tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda
uygulanacaktır. Öncelikle;
-
Hasta/yaralının ayaklarının pedalların arasına sıkışmamış
olduğundan emin olunmalıdır ve varsa emniyet kemeri
çıkartılmalıdır.
Daha sonra;
-
İlkyardımcı, yaralıya yan taraftan yanaşır,
-
Bir eliyle
yaralının kolunu, diğer eliyle de çenesini kavrayarak boyun
tespiti yapar,
-
Yaralının
baş-boyun-gövde eksenini mümkün olduğunca hareket ettirmeden
bütün halinde araçtan dışarı çeker,
-
Yaralı
dışarı alındıktan sonra yavaşça yere veya sedyeye konur.
Kısa mesafede süratli taşıma teknikleri nelerdir?
1-Kucakta taşıma :
Bilinci açık olan çocuklar ve hafif yetişkinler için
kullanışlı bir yöntemdir. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır.
-
Bir elle
yaralı dizlerinin altından tutularak destek alınır,
-
Diğer elle
gövdenin ağırlığı yüklenerek sırtından kavranır,
-
Yaralıya
kollarını ilkyardımcının boynuna dolaması söylenebilir. Bu
yaralının kendini güvende hissetmesini sağlar,
-
Ağırlık
dizlere verilerek kalkılır.
2-İlkyardımcının omzundan destek alma :
Hafif yaralı ve yürüyebilecek durumdaki hasta/yaralıların
taşınmasında kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından
uygulanır. Bu yöntem iki kişi ile de uygulanabilir.
-
Yaralının
bir kolu ilkyardımcının boynuna dolanarak destek verilir,
-
İlkyardımcı boşta kalan kolu ile hasta/yaralının belini
tutarak yardım eder.
3-Sırtta taşıma:
Bilinçli hastaları taşımada kullanılır. Bir ilkyardımcı
tarafından uygulanır.
-
İlkyardımcı hasta/yaralıya sırtı dönük olarak çömelir ve
bacaklarını kavrar,
-
Hasta/yaralının kolları ilkyardımcının göğsünde birleştirilir,
-
Ağırlık
dizlere verilerek hasta/yaralı kaldırılır.
4-Omuzda taşıma ( İtfaiyeci yöntemi) :
Yürüyemeyen yada bilinci kapalı olan kişiler için
kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır.
İlkyardımcının bir kolu boşta olacağından merdiven yada bir
yerden rahatlıkla destek alınabilir.
-
İlkyardımcı sol kolu ile omuzun dan tutarak hasta/yaralıyı
oturur duruma getirir,
-
Çömelerek
sağ kolunu hasta/yaralının bacaklarının arasından geçirir,
-
Hasta/yaralının vücudunu sağ omzuna alır,
-
Sol el ile
hasta/yaralının sağ elini tutar, ağırlığı dizlerine vererek
kalkar,
-
Hasta/yaralının önde boşta kalan bileği kavranarak hızla olay
yerinden uzaklaştırılır.
5-İki ilkyardımcı ile ellerin üzerinde taşıma
(Altın Beşik Yöntemi)
:
Hasta/yaralının ciddi bir yaralanması yoksa ve yardım
edebiliyorsa iki, üç, dört elle altın beşik yapılarak
taşınır.
İki elle: İki ilkyardımcının birer eli boşta kalır,
bu elleri birbirlerinin omzuna koyarlar, diğer elleri ile
bileklerinden kavrayarak hasta/yaralıyı oturturlar.
Üç elle: Birinci ilkyardımcı bir eli ile ikinci
ilkyardımcının omzunu kavrar, diğer eli ile ikinci
ilkyardımcının el bileğini kavrar. İkinci ilkyardımcı bir
el ile
birinci ilkyardımcının bileğini, diğer eli ile de
kendi bileğini kavrar.
Dört elle: İlkyardımcılar bir elleri ile diğer el
bileklerini, öbür elleri ile de birbirlerinin bileklerini
kavrarlar.
6-Kollar ve bacaklardan tutarak taşıma:
Hasta/yaralı bir yerden kaldırılarak hemen başka bir yere
aktarılacaksa kullanılır. İki ilkyardımcı tarafından
uygulanır.
-
İlkyardımcılardan biri sırtı hasta/yaralıya dönük olacak
şekilde bacakları arasına çömelir ve elleri ile
hasta/yaralının dizleri altından kavrar. İkinci ilkyardımcı
hasta/yaralının baş tarafına geçerek kolları ile koltuk
altlarından kavrar. Bu şekilde kaldırarak taşırlar.
7-Sandalye ile taşıma:
Hasta/yaralının bilinçli olması gereklidir. Özellikle
merdiven inip çıkarken çok kullanışlı bir yöntemdir. İki
ilkyardımcı tarafından uygulanır.
-
Bir
ilkyardımcı sandalyeyi arka taraftan, oturulacak kısma yakın
bir yerden, diğer ilkyardımcı sandalyenin ön bacaklarını aşağı
kısmından kavrayarak taşırlar.
Sedye üzerine yerleştirme teknikleri nelerdir?
1-Kaşık tekniği:
Bu teknik hasta/yaralıya sadece bir taraftan ulaşılması
durumunda üç ilkyardımcı tarafından
uygulanır.
-
İlkyardımcılar hasta/yaralının tek bir yanında bir dizleri
yerde olacak şekilde diz çökerler,
-
Hasta/yaralının elleri göğsünde birleştirilir,
-
Birinci
ilkyardımcı baş ve omzundan, ikinci ilkyardımcı sırtının alt
kısmı ve uyluğundan, üçüncü ilkyardımcı dizlerinin altından ve
bileklerinden kavrar. Daha sonra kendi ellerini
hasta/yaralının vücudun altından geçirerek kavrarlar,
-
Başını ve
omzunu tutan birinci ilkyardımcının komutu ile tüm
ilkyardımcılar aynı anda hasta/yaralıyı kaldırarak dizlerinin
üzerine koyarlar,
-
Sonra
uyumlu bir şekilde ayağa kalkarlar,
-
Aynı anda
tek bir hareketle hasta/yaralıyı göğüslerine doğru çevirirler
ve aynı anda düzgün bir şekilde sedyeye koyarlar.
2-Köprü tekniği:
Hasta/yaralıya iki taraftan ulaşılması durumunda dört
ilkyardımcı tarafından yapılır.
-
İlkyardımcılar bacaklarını açıp, hasta/yaralının üzerine
hafifçe çömelerek yerleşirler,
-
Birinci
ilkyardımcı başı koruyacak şekilde omuz ve ensesinden, ikinci
ilkyardımcı kalçalarından, üçüncü ilkyardımcı da dizlerinin
altından tutar,
-
Birinci
ilkyardımcının komutu ile her üç ilkyardımcı hastayı
kaldırırlar,
-
Dördüncü
ilkyardımcı sedyeyi arkadaşlarının bacakları arasına iterek
yerleştirir ve ·hasta/yaralı sedyenin üzerine konulur.
3-Karşılıklı durarak kaldırma:
Omurilik yaralanmalarında ve şüphesinde kullanılır. Üç
ilkyardımcı tarafından uygulanır.
-
İki
ilkyardımcı hasta/yaralının göğüs hizasında karşılıklı diz
çökerler,
-
Üçüncü
ilkyardımcı hasta/yaralının dizleri hizasında diz çöker,
-
Hasta/yaralının kolları göğsünün üzerinde birleştirerek, düz
yatması sağlanır,
-
Baş
kısımdaki ilkyardımcılar kollarını baş-boyun eksenini
koruyacak şekilde hasta/yaralının sırtına yerleştirirler,
-
Hasta/yaralının dizleri hizasındaki üçüncü ilkyardımcı
kollarını açarak hasta/yaralının bacaklarını düz olacak
şekilde kavrar. Verilen komutla, tüm ilkyardımcılar
hasta/yaralıyı düz olarak kaldırarak sedyeye yerleştirirler.
Sedye ile taşıma teknikleri nelerdir?
Sedye ile taşımada genel kurallar şunlardır:
-
Hasta/yaralı battaniye ya da çarşaf gibi bir malzeme ile
sarılmalıdır,
-
Düşmesini
önlemek için sedyeye bağlanmalıdır,
-
Başı gidiş
yönünde olmalıdır,
-
Sedye
daima yatay konumda olmalıdır,
-
Öndeki
ilkyardımcı sağ, arkadaki ilkyardımcı sol ayağı ile yürümeye
başlamalıdır (Sürekli değiştirilen adımlar sedyeye sağlam
taşıma sağlar),
-
Daima
sedye hareketlerini yönlendiren bir sorumlu olmalı ve komut
vermelidir,
-
Güçlü olan
ilkyardımcı hasta /yaralının baş kısmında olmalıdır.
1-Sedyenin iki kişi tarafından taşınması:
-
Her iki
ilkyardımcı çömelirler, sırtları düz, bacakları kıvrık olacak
şekilde sedyenin iki ucundaki iç kısımlarda dururlar,
-
Komutla
birlikte sedyeyi kaldırırlar ve yine komutla dönüşümlü adımla
yürümeye başlarlar,
-
Önde
yürüyen yoldaki olası engelleri haber vermekle sorumludur.
2-Sedyenin dört kişi tarafından taşınması:
Yaralının durumu ağır ise yada yol uzun, zor ve engelli ise
sedye 4 kişi ile taşınmalıdır,
-
İlkyardımcıların ikisi hasta/yaralının baş, diğer ikisi ayak
kısmında sırtları dik, bacakları bükülü olarak sedyenin yan
kısımlarında çömelirler. Sedyenin sapından tutarlar ve yukarı
komutu ile sedyeyi kaldırırlar,
-
Sedyenin
sol tarafından tutan ilkyardımcılar sol, sağ tarafındakiler
sağ adımlarıyla yürümeye başlarlar,
-
Dar
bölgeden yürürken ilkyardımcılar sırtlarını sedyenin iç
kısmına vererek yerleşirler,
-
Merdiven,
yokuş inip çıkarken sedye mümkün olabilecek en yatay
pozisyonda tutulmalıdır. Bunun için ayak tarafındakiler
sedyeyi uyluk hizasında, baş tarafındakiler omuz hizasında
tutmalıdır.
3-Bir battaniye ile geçici sedye oluşturma:
-
Tek bir
battaniye ile sedye oluşturmada ise battaniye yere serilir
kenarları rulo yapılır. Yaralı üzerine yatırılarak kısa
mesafede güvenle taşınabilir.
4-Bir battaniye ve iki kirişle geçici sedye oluşturma:
Yeterli uzunlukta iki kiriş ile sedye oluşturmak mümkündür.
-
Bir
battaniye yere serilir,
-
Battaniyenin 1/3'üne birinci kiriş yerleştirilir ve battaniye
bu kirişin üzerine katlanır,
-
Katlanan
kısmın bittiği yere yakın bir noktaya ikinci kiriş
yerleştirilir,
-
Battaniyede kalan kısım bu kirişin üzerini kaplayacak şekilde
kirişin üzerine doğru
getirilir,
-
Hasta/yaralı bu iki kirişin arasında oluşturulan bölgeye
yatırılır.
|
