|
SÜRÜCÜ ADAYLARI İÇİN
İLKYARDIM DERS NOTLARI
DERS:İLK YARDIM
SÜRE:50 DAKİKA (1.DERS)
KONU: KAZA VE FELAKETİN TANIMI,TRAFİK KAZALARI
VE İLK YARDIMIN ÖNEMİ:
AMAÇLAR:
1.Kaza ve felaketlerin oluş biçimi sebeplerini açıklayabilme.
2.Trafik kazalarında insan faktörünün 1.derecedeki önemli rolünü
kavrayabilme.
·
3.Trafik kazalarındaki insan faktörüne bağlı ana sebebin ortadan
kaldırılabilmesi için trafik kurallarını iyi öğrenme ve uygulama bilincine
varabilme.
4.Trafik kazaları
sonucunda oluşan işgücü,milli servet ve zaman kaybının toplumdaki etkilerinin
neler olduğunu anlayabilme.
5.İlk yardımın önemini kavrayabilme.
6.İlk yardımın basamaklarının bilgi ve becerisini
edinme.
7.Yaralıya ilişkin teşhis yönünden gerekli
kontrolleri yapabilme ,teşhis koyabilme.
8.Gerekli bilgiye sahip olmadığı halde,yanlış
bilgi ve yöntemlerle yaralıya zarar vermenin önemini kavrayabilme.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Kaza ve felaketin tanımı.Ani olarak
meydana gelen önceden tahmin edilemeyen önlenmesi çoğunlukla(emniyet tedbirleri
ve bilinçlilik sayesinde) mümkün olan; ölüm,yaralanma ve hasarla sonuçlanan
olaylara KAZA denir.
(Ev kazası,İş kazası,Trafik kazası gibi.)
Kasıt unsuru olmaksızın,sebebi tamamen doğal
kaynaklı olan vukuunda; ölüm,yaralanma, mal kaybı ve hasarla neticelenen
olaylara FELAKET denir.
(Deprem,sel baskını,büyük kasırgalar gibi.)
2.Tabiat olaylarının kazalara neden oluş şekilleri.(Sis,
kar, buzlanma ve yağmurda kayganlaşan yol.)
3.Türkiye ve dünyadaki trafik kazaları hakkında genel bilgi.Ülkemizdeki
trafik kazalarında oluşan ölüm yaralanma ve maddi hasarların boyutları çok
büyüktür.Bu durum adeta kaza boyutlarını aşmış milli bir felaket halini
almıştır. Trafik kazaları yoğunluğu bakımından ülkemiz dünyada ilk sıralarda
gelmektedir.
Türkiye’de; karayollarında
her 3 dakikada 1 trafik kazası, her 5 dakikada 1 kişi yaralanıyor,her 88
dakikada 1 kişi hayatını kaybediyor.
En çok trafik kazasına yaşlılar ve çocuklar
maruz kalıyor.
4.Trafik kazasının sebepleri ve unsurları nelerdir?TRAFİK
KAZASI:Karayolu üzerinde hareket eden bir yada
birden fazla aracın karıştığı sonu ölüm yaralanma ve maddi hasarlarla biten
olaylara denir.
Kapsamı : Seyirdeki araçların insan,hayvan,
sabit ve hareketli engellere çarpması ile de meydana gelir. 1.İnsan fak.(SÜRÜCÜ:Şehir
içi-dışı ortalaması=%77 YAYA:%18 DİĞER:%2)......%97
2.Araç fak.
..................................................................................................................%1
3.Çevre fak..................................................................................................................%2
Kaza Unsurları:Bir olayın trafik kazası
sayılabilmesi için;1.Unsur,Karayolu cadde
sokak,2.Unsur,en
az bir Araç ,3.Unsur,Zarar
.( ölüm, yaralanma ve maddi hasarın oluşması
gerekir)
5.Trafik kazalarında ilk yardımı gerektiren sebepler nelerdir?(
Trafik kazalarında meydana gelen büyük ölçüdeki can kaybını,sakatlanmaları ve
işgücü kaybını ortadan kaldırmaya yöneliktir.
Trafik kazalarında ölümlerin;
%10 u ilk 5 dakika içinde, % 50si ise; ilk 30 dakika içinde
gerçekleşmektedir.İlk yardımın ilke kural ve teknik bilgileri iyi öğrenilmiş ise
bu ilk yarım saat içinde çok canlar kurtarılabilir.İlk yardımı uygulamayanlar
hakkında para ve puan cezası olduğu da unutulmamalıdır.)
6.İlk yardımın tanımı,ilke ve hedefleri nelerdir?İLK
YARDIM:Kaza yeri yaralılarının;araç ilk yardım
çantası malzemeleriyle,öğrenilen pratik ilk yardım metodlarıyla ve eldeki mevcut
imkanlarla hayatlarını kurtarmaya yönelik geçici müdahalelere denir.
İLKELER:
Kaza yeri emniyetini sağla, durum
değerlendirmesi yap, süratli,soğukkanlı ve sakin olmalı , uygun pozisyon
verilmeli,hızlı ve uygun bir şekilde hastaneye sevk edilmelidir.( en son safhada
yapılmalıdır)
HEDEFLER:
Kaza yeri emniyetini sağla, yaralıları araçtan çıkar, pozisyon ver,
gözlemle(hayati bulguları kontrol et) solunum yolunu aç, solunumu sağla,
kanamaları durdur, dolaşımı sağla, şoku önle, yaraları sar,kırıkları atele al ve
sevk et.
7.İlk yardımcının özellikleri neler olmalıdır?(Yeterli
bilgi ve beceriye sahip,süratli ve sakin,yaralıya güven hissi vermeli,sorumluluk
duygusuna sahip olmalı)
METODLAR:
· 1.Öğretmenin konular hakkında genel
bilgiler vermesi.
2.Güncel hayatta konuyla ilgili yaşanmış
olayların,yapılanların yada yapılması gerekenlerin anlatımı.
3.Kazalarda insan faktörünün niçin bu kadar önem
taşıdığının tartışılması.
Öğretmenin konular hakkında genel bilgiler
vermesi.
2.Güncel hayatta konuyla ilgili yaşanmış
olayların,yapılanların yada yapılması gerekenlerin anlatımı.
3.Kazalarda insan faktörünün niçin bu kadar önem
taşıdığının tartışılması.
4.Konularla ilgili olarak gör-işit araç ve
gereçleriyle gösteri yapılması.
5.Öğrenciyle öğretmen arasındaki bilgi akışının
test yöntemiyle yoklanması.
ARAÇLAR
1.Ders kitabı.
· 2.Kazalara ilişkin slayt,fotoğraf ve
filmlerin gösterimi.
3.Gazete kupürleri
4.Çeşitli
dokümanlar.
SÜRE:50 DAKİKA(2.DERS)
· KONU:İNSAN
VÜCUDU
AMAÇLAR:
· 1.İnsan vücudunun genel yapısını
tanıyabilme.
2.Trafik kazaları anında insan vücudunun yara alma
ihtimali en fazla olan organ ve bölgelerini tanıyabilme.
3.İnsan vücudunu oluşturan sistemleri öğrenebilme.
İŞLENECEK KONULAR:
1.İnsan vücudunun genel yapısı.(Hücre,doku
organ sistem tanımları.)
2.Bazı önemli vücut sistemleri ve ilgili organların tanımı.(Hareket:
kemikler,eklemler,
kaslar,Dolaşım:kalp,damarlar,lenf damarları.Solunum:akciğerler,burun ağız.
Sindirim:mide
bağırsaklar,karaciğer ve pankreas.Sinir:beyin,beyincik ,omurilik.)
3.Trafik kazalarında yaralanabilecek hassas organ ve vücut bölgeleri
hangileridir.
·
(Baş,gövde,kol ve bacaklar.Vücut boşlukları:Kafatası,omurga ,göğüs,karın,leğen.)
METODLAR:
· 1.Konuların anlatımı.
2.Yapay konu mankeni üzerinde organ ve
sistemlerin gösterilmesi ve fonksiyonlarının kısaca anlatımı.
· 3.Konuyla ilgili gör-işit
araçlarıyla gösteri yapma.
ARAÇLAR:
· 1.Yapay konu mankeni.
2.Bazı afiş ve fotoğraflar.
3.Tepegözle konunu bazı asetatlı çizimleri.
SÜRE:50 DAKİKA(3.DERS)
KONU:KAZA YERİ İLK
YARDIM ÖNLEMLERİ VE ARAÇ İLK YARDIM ÇANTASI:
AMAÇLAR:
· 1.Kaza yerinde alınması gerekli olan
ilk önlemlerin öneminin kavranması.
2.Tesbit edilen yaranın ciddiyetini kavranıp,bazı
özellikli araçtan çıkarma tekniklerini uygulayabilme.
3.Yaralıya zarar vermeyecek uygun pozisyonu
vermeyi öğrenme ve uygulayabilme.
4.Yaralının hayat bulgularını kontrol edebilme ve
kontrol altında tutabilme.
(nabız,solunum,vücut ısısı,deri rengi,göz
bebeğinin ışığa tepkisi,şuur düzeyi,hareket edebilme yeteneği,ağrıya tepkisi.)
5.Araç ilk yardım çantasındaki tıbbi malzemeleri
nitelik ve nicelik olarak kontrol etme,bunları tanıma ve tanımlayabilme ve
kurallara uygun olarak kullanabilme.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Kaza yerinde alınması gerekli ilk önlemler.(Kendi
aracını uygun park et,trafiği uyarıcı reflektör koy,kaza yerini zararsızlaştır,
akü kutup başlarını çek, sigara içme , ateş yakma,uygun bir ilk yardım ortamı
hazırla,kalabalığı dağıt,ortamı aydınlat,size yardımcı olabilecek kişileri nasıl
davranacağını belirle.)
2.Yaralının araçtan çıkarılması ve uygun pozisyon verilmesi.(
Yaralının araçtan çıkarılmasını kolaylaştırıcı önlemleri ve yöntemleri
uygula.Cam kırığı tem,aracın sabitleştirilmesi ,araç veya çevreden temin edilen
makas,levye,zincir,çekme halatı,kriko gibi aletlerle kurtarma işlemine
başlanmalıdır.Yaralılar araçtan en az 3 kişi tarafından çıkarılmalıdır.Yaralı
çok iyi gözlemlenmeli hayati organlarında oluşan hasar göz önünde tutularak çok
dikkatli olunmalıdır.Baş ve boyun sabitlenmeli varsa kask yani boyunluk
kullanılmalıdır. Omurga kırıklarında bel sabitlenmeli fazla kımıldatılmamalıdır.
Bu arada etraf kemiklerinin kırıklarına da dikkat edilmelidir. Kazazedenin
yarasının ve kırığın durumuna göre en uygun pozisyon verilmelidir. Şokta
sırtüstü,ayaklar 20-30 cm yüksekte olmalı,baş yanda,dil kontrol ed.)
3.Yaralının hayat bulgularının kontrol altında tutulması.(nabız,solunum,tansiyon,vücut
ısısı,deri rengi,göz bebeğinin ışığa tepkisi,şuur düzeyi,hareket yeteneği,ağrıya
tepki )
4.Araçlardaki ilk yardım çantası bulundurulmasının önemi ve
zorunluluğu(a1,a2,g sınıfı araçlar hariç)(Trafiğe
çıkan araçlarda standardı tespit edilen ilk yardım çantasının yasalar gereği
mutlaka bulundurulması gerekir,bunlar;
- Hava hortumu(airway)
solunum yolunu açık tutmak için
kullanılır.
- Suni solunum maskesi
ağız ve burun yoluyla yaptırılan suni
sol .da kullanılır.
- Üçgen sargı bezi
kırıkların tespitinden sonra kolun sabitlenmesi
amacıyla kullanılır..
- Sargı bezi(3 adet ,10x250
cm) pansuman tutturulmasında ve
kırıkların tespitinde.
- Flaster (1,5x100 cm)
pansuman malzemesinin tutturulmasında.
- Steril tampon (gazlı
bezden 3 paket) yaralanmalarda ve
kanamalarda pansuman mal.ol
- Makas (küçük boy 1 adet)
sargı bezi ve yaralının elbiselerini kesmede kullanılır.
- Elastik bandaj(5x150)
atar damar kanamalarında turnike amaçlı kullanılır.
- Çengelli iğne (6 adet)
sargı bezlerinin tutturulması ve yaralı organ tespitinde.
- Yara bandı
küçük yaralarda.
- Açık renkli plastik örtü
yaralının üstünü örtmek ve altına sermek amacıyla kullanılır.
- Not defteri ve kurşun
kalem not almak.
- İlk yardım el kitabı
bazı ilk yardım bilgilerine göz atmak
- Malzeme listesi
çantada bulunan malzemeleri gösterir.
Bu malzemelerin hangi vakalara ne şekilde
uygulanacağı anlatılacak.
·
5.Araçlardaki ilk yardım çantasında bulunması zorunlu malzemeler ve bunları
kullanma biçimleri.
METODLAR:
1.İlk yardım çantası muhteviyatı olan tıbbi malzemeleri bizzat tanıma ve
tanımlama uygulaması.
2.Konuların anlatımı ve tartışılması.
3.İlk yardım çantasındaki tıbbi
malzemelerin ilk yardım amacıyla suni manken yada bir aday üzerinde uygulanması.
4.Soru –cevap yöntemiyle pekiştirme çalışmalarının yapılması.
ARAÇLAR:
1.Sınıfta mevcut olan ilk yardım çantasındaki malzemeler.
2.Çeşitli tablo ve resimler.
SÜRE:50 DAKİKA(4.DERS)
KONU:SOLUNUMUN SAĞLANMASI:
AMAÇLAR:
1.Yaralının solunumunun olup olmadığını anlayabilme.
2.Yapay solunum tekniklerini uygulayabilme.
3.Solunumu kolaylaştırıcı pozisyon tespiti yapabilme.
4.Nefes borusunu(trakea)tıkayan cisimlerin solunumun durmasına sebep olduğunu
anlayabilme.
5.Suni solunum uygulamalarını kavrayabilme,uygulayabilme yeteneğini
kazandırabilme.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Solunum durması sebepleri ve belirtileri nelerdir?(Solunum
yollarının herhangi bir sebeple tıkanması:Yabancı cisim kaçabilir,suda
boğulabilir,dil kayabilir,nefes borusu şişmesi sonucu oluşabilir.)
2.Solunum durması tespiti nasıl yapılır?(Kazazedenin
ağzına kulak dayanır ve nefes sesi dinlenir,gözle karın ve göğüs hareketleri
izlenir.Nefesin sesini duymuyor sıcaklığını hissetmiyorsanız,göğüs ve karın
hareketlerini görmüyorsanız solunum durmuş demektir.)
3.Solunum kolaylaştırıcı pozisyonlar ve diğer işlemler nelerdir?(Yan
yatış sabit pozisyonuna getirilir,ağzı açılarak ağız boşluğu ve boğazı kontrol
edilir,dil elle düzeltilerek geriye kayması önlenir.Boğazdaki yabancı cisimlerin
çıkarılma teknikleri uygulanır.
4.Suni solunum uygulamaları;
a)Ağızdan ağıza,sırtüstü
yatar,bir dakikada 15-20 defa kalp durmamışsa nefes alıncaya kadar devam
edilir.Çocuklarda 25-30,bebeklerde ise ağız ve burun deliklerinden az hava
vermek suretiyle sıklıkla uygulanır.
b)Holger-nilsen metodu;yaralı
sert zemine yüzükoyun yatırılır,baş yana,iki eli başın altına destek,ilk
yardımcı yaralının baş tarafında bir yada iki dizini yere koyar , işlem 5 saniye
aralıklarla bir dakikada 15-20 defa tekrarlanır.
c)Silvester metodu;yaralı
sırt üstü yatar,omuzlar alttan desteklenir,yaralının kolları gögüs kafesi
üzerine birbirine parelel ve simetrik olarak konur,gögüs kafesi sıkıştırılarak
akciğerlerdeki hava boşaltılır.Yaralı nefes alıncaya kadar bu işleme devam
edilir,dakikada 15-20 defa tekrarlanır.
d)Maske ile suni solunum;kazazede
sırtüstü yatırılır,ilk yardım çantasında bulunan suni sol.maskesi yaralının
yüzüne yerleştirilir ve maskenin üstünde bulunan delikten dakikada 15-20 defa
hava vermek suretiyle uygulanır.
5.Suni solunum uygulamaları esnasında
kazazedenin hayati bulgularının izlenmesi.(Bu
yaralıların genel durumlarının nasıl gittiğini tesbit açısından, hayati
bulgularının devamlılığı da kontrol edilmelidir.(Nabız,tansiyon,şuuru deri rengi
,vücut ısısı ,göz bebeği tepkisi, hareketliliği,ve ağrılara tepkisi gibi.)
METODLAR:
1.Konu anlatımı.
2.Adaylar arasında yada suni manken üzerinde
suni solunum yöntemleri ile ilgili uygulama yaptırılması.
3.Suni solunum öncesinde yaralıya verilmesi
gereken pozisyonların gösterilmesi.
4.Soru-cevap şeklinde tamamlayıcı çalışmalar
ve çalışmaların yorumlanması.
ARAÇLAR:
1.Öğrencilerve konu suni mankenleri.
2.Film,slayt ve panolardaki aydınlatıcı resim
ve yazılar.
3.Tıbbi malzemeler(hava hortumu-airway,suni
solunum maskesi)
DERS:İLK YARDIM
SÜRE:50 DAKİKA(5.DERS)
KONU:KANAMALARIN DURDURULMASI VE KAN
DOLAŞIMINI SAĞLANMASI:
AMAÇLAR:
1.Kanama,şok ve bayılmalara ilişkin terimlerin bilgisini edinebilme.
2.Kanama,şok ve bayılmaların nedenlerini kavrayabilme.
3.Kanama,şok ve bayılmalarda gereken önlemleri alıp uygulayabilme.
4.Kanın, canlı varlıkların yaşamlarındaki rolünü değerlendirebilme.
5.Yaralıda koma hali ciddiyetinin,ağır seyrinin ilkyardımcı tarafından
kavranabilmesi.
6.Kalp fonksiyonunun canlılık faaliyetinin sürdürülmesinin ne denli önemli ve
gerekli olduğunu anlayabilme (kalp durmasında ilkyardım)
İŞLENECEK KONULAR:
1.Kanama nedir?önemi, türleri ve geçici
kan durdurma metotları.
Kanın;
herhangi bir nedenle damar dışına çıkmasına kanama denir.(Bu kesici,delici ve
künt cisimlerle dokularda damarın zarar görmesi şeklinde gerçekleşir.
Önemi:Yetişkin bir insanda ort.5-6
litre kan bulunur,bu miktar vücut ağırlığının 1/13’ü dür.%20 ‘sinin kaybı anında
insan hayatı tehlikeye girer.
*Atardamar kanamaları
*Toplardamar kanamaları
*Kılcal damar kanamaları
İç kanamalarda batındaki doku ve organlar
arasına kan sızar.
İlk yardım tedbirleriyle müd
.gen. mümkün olmadığından hastaneye sevki gerekir.
GEÇİCİ KANAMA DURDURMA
METODLARI:
*kanayan yere elle baskı
*basınç noktalarına baskı;
kulak ön kısmı: göz
çevresi ve hizasında olan kanamalarında.Köprücük
kemiği altı; omuz ve koltuk altı
yaralanmalarında, Kasık basınç noktası;bacak
ve ayak kanamalarında uygulanır.
*Ayrıca kanayan yeri yada
uzvu kalp seviyesinden yukarıda tutmak geçici kanamayı durdurma
uygulamalarındandır.
2.İlk yardım malzemeleri ile kanama
durdurma uygulama nelerdir?
*Açık yara temizlenir,yara
üzerine steril tampon ve üzeri sargı bezi ile sıkıca sarılır,kanama durmazsa
üzerine ikincisi bağlanabilir,yarım saat sonra sargı gevşetilir.
*TURNİKE
ile kanama durdurma yöntemi,uygulamadan sonra her 15-20 dakikada 5-10 saniye
gevşetilmesi gerekir.(gangren)Bu arada yara üzerine direkt basınç uygulanır.
3.Şok nedir?şokun sebepleri,türleri ve
ilkyardım ilkeleri nelerdir?
ŞOK:Çeşitli
nedenlerle kan basıncının veya miktarının aşırı azalmasıyla vücut fonksiyon
bozuklukları oluşarak ağır tabloların ortaya çıkması haline denir.
ŞOKUN SEBEPLERİ:
Aşırı kan kaybı
HİPOVOLEMİK ŞOK iç veya dış kanama.
Aşırı sıvı kaybı
METABOLİK ŞOK kusma ,ishal,yanıklar.
Korku ve ağrılar
PSİKOJENİK ŞOK
damarlar genişler,beyne giden kan azalır.
Kalp hast.
KARDİOJENİK ŞOK yeterince kan
pompalanmaz.
Omurga yaralanmaları
NÖROJENİK ŞOK
damarlar genişler kan basıncı düşer.
Allerjik reaksiyonlar
ALLERJİK ŞOK
böcek sokmaları,ilaçlar.
Ateşli hastalıklar ve enfeksiyonlar.
SEPTİK ŞOK.
İLK YARDIM ÖNLEMLERİ:
*Şokun sebeplerini ortadan kaldır.
*Kanama varsa durdur,
*Ağrıyı dindir.
*Korku ve heyecanı önle,
*Kan dolaşımını sağla.
*Şok pozisyonuna getir,sırtüstü yatır,ayakları
25-30 cm yukarı kaldır.
*Suni solunum yaptır.
ŞOKUN BELİRTİLERİ:
Huzursuzluk,nabız zayıf ve hızlı(sayısında
artma),düzensiz solunum,renk solukluğu,bulantı ve kusma,susama hissi,halsiz ve
bitkin görünüm,donuk ve anlamsız bakış,bilinç kaybı.
4.Bayılma nedir? Sebepleri basit ilk yardım kuralları nelerdir?
Beyne giden kanın azalması
sonucu meydana gelen kısa süreli bilinç kaybına bayılma denir.
*Sırtüstü yatırılır,
*Ayaklar 25-30 cm yükseğe kaldırılır.
*Solunum yolları açılır.
*Giysileri çıkarılır.
*Temiz hava alması sağlanır.
*Soğuk su ile yüzü yıkanır.
5.Komanın tanımı ve önemi
nedir?Belirtileri ve ilk yardım uygulamaları nelerdir?
KOMA:Çeşitli
nedenlerle duyu organlarının hiçbir uyarana tepki veremeyecek şekilde
fonksiyonlarını kaybetmesi ile karakterize olan çok derin şuur kaybı halidir.
Hayatı tehdit eden,çok önemli
ağır bir tablodur,hemen yaralının tedavisi yapılmalıdır.
Belirtileri:*Çok
derin bilinç kaybı,*Ağrılı uyaranlara tepkisizlik*Gözbebeklerindeki
farklılık,ışığa tepkisizlik.
İlk yardım uygulamaları:
*Hasta fazla hareket ettirilmemeli,
*Sırtüstü yatırılır,baş yana çevrilir,
*Solunum yolları açık tutulur,rahat nefes
alması sağlanır.
*Gerekirse suni solunum yaptırılır.
*Üzerinde sıkı giysi varsa gevşetilir.
*Üzerine battaniye örtülerek ısı kaybı önlenir.
5.Kalp durmasının önemi,kalp durmasının belirtileri ve kalp durmasında ilk
yardım nasıl yapılır?
Dokuların ve hücrelerin
canlılık faaliyetlerini devam ettirebilmesi için önemi çok büyüktür.
Nabız atışları hissedilmez,göz bebekleri iri ve
sabittir.Kalp sesleri duyulmaz,şuur kaybı ve solunum faaliyeti kaybolmuştur.
6.Kalp masajı tekniği,uygulama yeri ve şekli.
Yaralının yanına diz çökülür,ellerini
üst üste çaprazlama olarak gögüs kafesini 3-4 cm esnetecek şekilde el ayasıyla
bastırır ve bırakır.Bu işlem ritmik olarak dakikada 60-80 defa tekrarlanır.
*Bu işlemler suni solunum ile beraberde
uygulanabilir.Tek veya çift kişi ile birlikte.
UYGULANACAK METODLAR:
1.Öğretmenin konuları anlatımı.
2.Soru-cevap yöntemi ile şok,bayılma ve koma hallerinin arasındaki farkların
değerlendirilmesi.
3.Kalp masajı uygulamasına yönelik pratik çalışmaların yapılması.
ARAÇLAR:
1.Kan damarları ve kalbin kesitiyle ilgili duvar levhaları.
2.Konuya ilişkin film,slayt,resim vs.
3.Kanamayı durduracak araçlar.
4.Konu suni mankeni.
SÜRE:50 DAKİKA(6.DERS)
KONU:KAZA SONUCU OLUŞAN YARALANMA VE İLK
YARDIM:
AMAÇLAR:
1.Trafik kazalarında yaralanma
çeşitlerinin öğrenilmesi(ezik,kesik,kopma
ve delinme sonucu oluşan yaralar)
2.Yaranın ve yanıkların dış etkenlerden korunması gerektiğinin önemini
kavrayabilme.
3.Yaralanma terimleri bilgisini kazanabilme.
4.Önemli bölge yaralanmaları karşısında bilgi sahibi olma,gereken tedbirleri
alıp,uygulayabilme.
5.Yanlış ve bilimsel olmayan müdahalelerin insan sağlığı üzerindeki olumsuz
sonuçlarını kavrayabilme.
6.Doku ve organ bağışının önemini kavrama.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Genel olarak yara çeşitleri
ezik,kesik,delici cisimlerle oluşan ve kopma şeklinde oluşmuş yaraların
anlatımı.
Yaralar dış etkenlerden
korunmalıdır.Enfekte olması steril gazlı bezle sarılarak önlenmelidir.
2.Yaranın sarılması,dış etkenlerden
korunması ve yaralı bölgenin tespitinin yapılması.
3. Önemli bölge yaralanmaları:
a-Baş,boyun ve omurilik yaralanmaları.(boyun ve
beyin yaralanmaları)
b-Göğüste açık yara:Künt
cisimlerle oluşan kaburga kırıklarına bağlı akciğer kanamaları.Delici cisimlere
bağlı oluşan negatif basınç hemo thorax oluşur bunu engellemek için ıslak temiz
sargı bezi ile yaranın üzeri kapatılmalıdır,ayrıca akciğere saplanmış delici
cisim çıkartılmamalıdır.
c-Karın yaralanmaları:Delici,kesici ve künt
cisimlerle oluşur.Peritonit yada batındaki diğer organlarda komplike fonksiyon
bozuklukları meydana gelir.Kanama varsa öncelikle durdurulur,yara üzerine steril
tampon konulduktan sonra sargı beziyle sarılır.Karın yaralanmalarında yaranın
vücut eksenine göre yönü(eninemi-boyunamı)yaralıya verilmesi gereken pozisyon
için önemlidir,enine ise sırtüstü ve dizler karna doğru bükülü vaziyette,yara
boyuna ise,sırtüstü ve ayaklar gergin pozisyonda tutulmalı ve yara üstte kalacak
biçimde sevk edilmelidir.
4.Yangınlar ve yanık yaraları nasıl
gerçekleşir,ilk yardım olarak neler yapabiliriz.
5.Yanıkların doku derinliklerine göre
derecelendirilmesi:
1.derece yanık:basit
yanıklar,güneş yanıkları gibi.
2.derece yanık:kısmi
hasar vardır ,yanık bölgesi su toplamıştır ve kızarık durumdadır.
3.derece yanık:Üst
deri ve doku tamamen yanmış durumdadır.Harabiyet ve ağrı çok fazladır,kısa
sürede enfekte olabilir.
6.Yanıkta hangi önlemler alınmalıdır?
*Yanmayı sona
erdir.
*Havayla temas kesecek bir battaniye örtülür.
*Yanık bölge soğuk su ile
yıkanır,vücut yüzeyine yapışan elbise parçaları çıkartılmaya çalışılmaz.
*Yanık bölge üzeri steril gazlı bezle
kapatılır,kabarcıklar patlatılmaz,diş macunu ve gelişigüzel merhemler kesinlikle
sürülmez.
7.Doku ve organ bağışının önemi ,bağış
yapabileceklerle bağış yapamayacaklar.
METODLAR:
1.Öğretmenin konuyu anlatması.
2.Yaralanma ve yanıklarla ilgili olarak gözlenmiş ve yaşanmış olayların
belirtilmesi tartışılması ,olumsuzlukların ve yanlış müdahalelerin sonuçlarının
değerlendirilmesi.
3.Konuyla ilgili uygulamaların yapılması.
ARAÇLAR:
1.Konuyla ilgili resim ,slayt ve gazete
kupürleri.
2.Pansuman malzemeleri ve çeşitli sargılar,tıbbi makas,plastik çengelli iğne.
3.Yangı söndürme cihazı.
SÜRE:50DAKİKA(7.DERS)
KONU:KIRIK,ÇIKIK VE BURKULMALAR
AMAÇLAR:
1.Kemik kırıkları,çıkıkları ve
burkulmaları teşhis edebilme,gerekli ilkyardım önlemlerini alabilme.
2.Kırık,çıkık ve burkulmalara ilişkin terimlerin bilgisine sahip olabilme.
3.Yanlış ve bilimsel olmayan müdahalelerin insan sağlığı üzerinde
olumsuzlukların sonuçlarını kavrayabilme.
4.Bu konuyla ilgili olan ilk yardım malzemelerinin uygun olarak
kullanılabilmesi.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Kırık vakasının tanınması yani teşhis
edilmesi. Kırığın belirtileri nelerdir?
KIRIK:Herhangi
bir nedenle kemik bütünlüğünün bozulup iş yapamaz hale gelmesidir.Etraf
doku,sinir ve organlara zarar verir,kanama ve felç gibi durumların ortaya
çıkmasına sebep olur.
BELİRTİLER:
*Şekil bozukluğu(DEFORMASYON)
*Aşırı hassasiyet
*Artan ağrı (şoka sebep olabilir.)
*Kırık yerinde şişme ve morarma.
*Kırık kemiğin olduğu organı kullanamama.
*Elle tutulduğunda kırık kemik uçlarını
hissedilmesi ve çıtırtı duyulması.
2.Kırık çeşitleri hangileridir?
a.Basit kırık: Kemik uçları aynı yerde
kalmıştır,dokuya zarar vermemiştir.
b.Açık kırık: Deri bütünlüğünün
bozulduğu kırıklardır,kırık kemik uçları dokuları parçalamış ve dışarı
çıkmıştır.
c.Komplike kırık:
Kırılan kemikle birlikte yakındaki organlarda zarar görülür.
(pelvis,kaburga ,omurga ve kafatası kemiği
gibi)
d.Yaş ağaç kırığı:Çocuklarda,çatlama ve
burkulma şeklinde görülür.
e.Çöken kırık:Kafatasının üst veya yan
tarafındaki kemiklerin kırılarak içeri çökmesidir.
f.Patolojik kırık:Zayıf ve hasta
kemiklerin kırılmasıdır.
3.Kırıklarda ilk yardım ve tespit
yöntemleri nelerdir?
*Kemiğe ve dokuya zarar verecek
hareketlerden kaçınılacak.
*Açık kırıklarda yara steril
gazlı bezle spançla kapatılır.
*Kırık organın atelle tespiti
yapılır,askıya alınarak istirahat ettirilir.
*Ağrıyı dindirmek ve şişmeyi
önlemek için soğuk edilir.
*Yaralının üzeri örtülerek vücut
ısısı muhafaza edilir.
*Kırığın tipine göre yaralıya
pozisyon verdirilir,ve uygun bir şekilde hast.ye sevkedilir.
4.Çıkıkların tanımı ve ilkyardım
uygulaması;
ÇIKIK:Her hangi bir nedenle
eklem yapısının bozulması ve kemik uçlarının birbirinden ayrılmasına
denir.(Dirsek,omuz,kalça ve ayak bileği)
BELİRTİLERİ:Şişme,morarma,ağrı,hareketlerinde kısıtlılık,hassasiyet ve uyuşukluk
vardır.
İLK YARDIM UYGULAMASI:Çıkığı
kesinlikle yerine koymaya çalışmamalıyız,çünkü bu bir uzmanlık işidir.Kazazede
kendini rahat hissettiği pozisyonda kalmalıdır.Omuz,dirsek ve el bileği
çıkıklarında kol omuzdan askıya alınmalıdır,yaralının vücut ısısı sıcak
tutulmalıdır.
5.Burkulmaların tanımı ve ilk yardım
uygulamaları:
BURKULMA:Herhangi bir nedenle
eklemlerdeki bağların yırtılması gerilmesi ,eklem kapsülünün hasar
görmesidir.Şişme ,morarma,hassasiyet ve fonksiyon kaybı vardır.
·
- Soğuk
pansuman yapılmalı ve askıya alınmalıdır.
- 12 saat
soğuk,sonra sıcak tutulmalıdır.
METODLAR:
1.Öğretmenin konuyu anlatımı.
2.Kırık ,çıkık ve burkulmalarla ilgili
gözlenmiş ve yaşanmış olayların belirtilmesi,tartışılması olumlu ve olumsuz
sonuçların değerlendirilmesi.
3.Konuya ilişkin uygulamaların
yaptırılması.
ARAÇLAR:
1.Kemik sitemi duvar levhası.
2. Konuyla ilgili film ,slayt,resimleri
tetkiki.
3.Pansuman malzemesi ve çeşitli
sargılar,tıbbi makas,plastik çengelli iğne.
4.Kırık tespiti için gerekli araçlar.(atel,tahta
çıtalar,rulo sargı,pamuk.)
SÜRE : 50 DAKİKA(8.DERS)
KONU :
HABERLEŞME
AMAÇLAR:
1.Kaza yerinden yapılacak haberleşmenin
öneminin kavranabilmesi:
2.İletişim kurulacak kurum ve kuruluşların
telefonlarının bilinmesinin anlaşılması.
3.Haberleşme ilkelerinin kavranabilmesi.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Kazayerindeki ilk yardımcının yardım
istenecek merkezlerle haberleşmesinin önemi:
Kaza yerinde ilk yardımcının
yaralıya yaptığı sağlıklı müdahale kadar,zamanında ve doğru şekilde yapılacak
haberleşmede hayati önem taşımaktadır.
Sağlıklı bir haberleşme pek çok
hayatı kurtarabilir.Haberleşme ilk yardım da 4. Safhada yer almasına rağmen,kaza
yerinde birden fazla ilk yardımcı varsa ilk safhada yapılabilir.
2.İlk yardım haberleşmesi yapılacak
merkezler;
*Hızır acil yardım servisleri
*Hastaneler
*Diğer sağlık kuruluşları
*Trafik istasyonları
*Karayolları istasyonları
*Jandarma karakolları
3.İlk yardım haberleşmesinin ilkeleri ve
kanalları nelerdir?
İLKELER:
*Kazanın yeri doğru ve açık
şekilde belirtilmelidir.
*Kazanın oluş şekli
belirtilmelidir.
*Yaralıların sayısı ve durumları
belirtilmelidir.
*İnandırıcı olması açısından
isim,adres ve telefon numarasını iletmelisiniz.
*Mesaj kısa ve öz olmalıdır.
KANALLAR:
Haber verme;telefon,telsiz veya
yoldan geçen diğer araçlarla yapılabilir,ülkemizin acil yardım telefon numarası
112 dir.
METODLAR:
1.Yaralanma ve acil yardımlarda
haberleşmenin önemini açıklayabilme.
2.Yaşanmış olaylar üzerinde tartışma.
ARAÇLAR:
1.Çeşitli pano resimleri.
2.Acil sağlık servislerinin telefon
numaralarını gösteren afişler.
M.E.B
ÖZEL .......... MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ
KURSU
DERS:İLK YARDIM
SÜRE:50 DAKİKA(9.DERS)
KONU:YARALILARIN
TAŞIMAYA HAZIRLANMASI VE TAŞIMA ÇEŞİTLERİ:
YARALI TAŞIMACILIĞI(TRANSPORTASYON)
AMAÇLAR:
1.Yaralıların taşınması öncesinde genel
durumlarını gözlemleyebilme.
2.Taşınma önceliği olanları tespit
sıralanmasını yapabilme.
3.Yaralı(kazazede) taşımada verilmesi gereken
uygun pozisyonların ilkelerini tespit edip uygulayabilme.
4.Yaralıları taşıma yöntemlerini öğrenebilme
ve uygulayabilme becerilerini kazandırma.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Yaralıların taşınma safhasında neler
yapılmalı,öncelik dereceleri olan yaralıların belirlenmesi nasıl yapılmalıdır?
Yapılan ilk yardım safhasından
taşıma safhasına kadar kazazedenin hayati bulguları çok iyi
gözlenmelidir.(Solunum yolu,kanamaları,nabız,tansiyon,vücut ısısı vb.)
Taşınma önceliği olan
yaralıların gruplandırılması:
I.Derecede öncelikli yaralılar(ÇOK
ACİLLER)
*Solunum zorluğu
olanlar,
*Ani kalp durması halleri,
*Şok ve koma tehdidi altında
olanlar,
*Ağır kanamalılar(organ
kopması,atardamar kesilmesi),
*Ağır kafa travmaları,
*Göğüs ve açık karın yarası
olanlar,
*Geniş ve derin yanıklar,
*Zehirli gazlara maruz
kalanlar.
II.Derecede öncelikli yaralılar(ACİLLER)
Ağır yarası olup hayati
tehlikesi olamayan yaralılardır.
*Karın ,sırt,ve omurga bölgesi
travmaları,
*Büyük,açık ve komplike
kırıklar,
*Çok derin olmayan 2.derece
yanıklar.
III.Derecede öncelikli yaralılar(ACİL
OLMAYANLAR)
*Sadece basit kırık,çıkık ve
burkulmaları olanlar,
*yumuşak doku kesiği ,sıyrığı
ve çiziği olanlar.
IV.Derecede öncelikli yaralılar(YAŞAMA
ŞANSI AZ OLANLAR)
*Ölüler veya hayatta kalma
ihtimali az olanlar.
2.Yaralıya taşımada verilecek uygun
pozisyonlar hangileridir?
a.Sabit yan pozisyon uygulanması;solunum
zorluğu çekenlerde bayılmalarda ve gaz zehirlenmesi sonucu boğulma riski
olanlarda.
b.Baş ve yüz yaralanmalarında;baş
hafif yana çevrilmiş,yarı oturur pozisyonda,
c.Göğüs travmaları;baş
yana çevrili,yarı oturur şekilde.
d.Kol ve bacak kırıklarında;kol
kırıklarında oturur,bacak kırıklarında sırtüstü yatarak sevkedilir
e.Omurga ve kalça kırıklarında;Sedyeye
sırtüstü yatırılarak nakledilir.
f.Karın yaralanmalarında
;Yaralı sırtüstü baş hafif yüksekte dizler karna
doğru bükülü olarak yaranın yukarıdan aşağıya mı yoksa enine mi oluşuna göre
nakledilir.
3.Yaralı taşıma yöntemleri hangileridir?
a.Bir kişi ile yaralı taşıma yöntemleri;
*Geri geri(RAUTEK yön.)Yaralının
araç içinden ve kaza yerinden uzaklaştırılmasına yöneliktir.
*İtfaiyeci yöntemi;İlk
yardımcının bir eli yaralının el bileğinde diğer eliyle bacaklarından kavrayarak
omuzlarından aşırmış vaziyette taşıma şeklidir.
*Yaralıya destek olma şeklinde olan
taşıma,
*Sırtta taşıma,
*Sürünme yöntemi.
b.İki kişi ile yaralı taşıma yöntemleri;
*İki el üzerinde taşıma,
*Teskereci metodu ile taşıma,
*Dört el üzerinde taşıma
c.Sedye ile yaralı taşıma yöntemleri;
*Sedye yerine geçen
malzemelerin kullanımı ve yaralının sedyeye alınması.
Yaralıyı sedyeye koyarken en
az 3 yada 4 ilk yardımcının görev yapması gerekir.
METODLAR:
1.Yaralı taşıma yöntemlerinin,kazazedeye
sağlığını kazandırma açısından ne denli önem arz ettiğinin açıklanması.
2.Yaralı taşıma öncesi pozisyon verme
yöntemlerinin anlatımı.
3. Yaralı taşıma yöntemlerinin anlatılması.
4.Konu ile uygulamalı çalışmalar.(Yaralı
taşıma konusunda.)
ARAÇLAR:
1.Ders kitabı ve konuyla ilgili şema-resimler.
2.Sedye veya sedye amaçlı kullanılabilen
cisimler.
3.Film,slayt ve çeşitli gösteriler.
4.Ambulans içersinde gözlem ve incelemelerde
bulunulması.
SÜRE:50DAKİKA(10.DERS)
KONU:SAĞLIĞI
BOZAN DIŞ ETKENLER VE İLK YARDIM:
(ZEHİRLENME,SICAK VURMASI VE
DONMALAR.)
AMAÇLAR:
1.Zehirlenme,sıcak vurması ve donmalarla
ilgili tanımların bilgisini kazanabilme.
2.Vücut fonksiyonlarını olumsuz yönde
etkileyen zehirli maddelerin tanınması ve tanımlanabilmesi.
3.Zehirlenme,sıcak vurması ve donma hallerinde
gereken önlemleri alıp uygulayabilme.
4.Yanlış tedavi ve gecikmelerin doğuracağı
olumsuz sonuçları açıklayabilme.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Zehir ve zehirlenmenin tanımı nasıldır?
ZEHİR:Az
miktarlarda olsa bile sindirim,solunum,ciltle temas veya vücuda enjekte
edildiğinde(Dol.sis.)kimyasal etkileriyle vücuda kalıcı yada geçici hasar veren
fonksiyonlarını bozan maddelere denir.
ZEHİRLENME:Zehirlerin
herhangi bir yolla vücuda girmesiyle insanın organ yada sistemlerinde ortaya
çıkan bozukluklara denir.
S.B.ZEHİR
KONTROL MER. 0800-3147900(Ücretsiz) TADMER.0312-4311446
HİZBİM 0312-3118940
2.En çok görülen zehirlenme türleri
hangileridir,zehirlenmelerde ilk yardım metodları hangileridir?
Solunum yolu ile zehirlenme:Karbonmonoksit,doğalgaz
ve klor gibi gazların solunum yoluyla alınması ve zehirli gazın kana karışarak
kanın oksijen taşıma yeteneğini yok eder,yoğun hücre harabiyetleri neticesinde
ölümler mey.gelir.
İlk yardım:
*Kazazede derhal açık havaya çıkarılır.
*Solunum yolu kontrol edilerek
açık tutulur,solunum durmuşsa suni sol.yaptırılır.
*Şok tedbirleri alınarak
hastaneye sevk edilir.
Sindirim yoluyla zehirlenme:İlaçlar,içecekler,kimyasal
maddeler,zehirli bitkiler ve bozuk gıdaların ağız yoluyla alınması sonucu
mey.gelir.
İlk yardım:Şuur
açıksa önce bol su içirilir ve derhal kusturulur.Kimyasal sıvı
solüsyonlar(ç.suyu,kuv.asit,benzin,gaz) içmişse kesinlikle kusturulmaz bol su ve
süt içirilir,2 saat geçmişse müshil verilir,kusmuk örneğiyle birlikte hasta hast.ye
gönderilir.
3.Köpek,arı,yılan akrep,örümcek sokma ve
ısırmaları belirtileri ve ilk yardım:
Deri yolu ile zehirlenme:Tahriş
edici kimyasal maddelerin,bitkilerin cilt,mukoza ve gözlere temasıyla hayvan
ısırığı ve böcek sokmalarıyla mey.gelen zehirlenmelerdir.
Kızarıklık,döküntü ve ağrı
şeklinde belirti gösterir.
İlk yardım:Giysi
varsa çıkarılır,cildin kimyasal madde ile teması kesilir,bol su veya sabunlu
suyla yıkanır.
Kedi ve köpek ısırıklarında
bol su ile yıkanır,üzeri steril gazlı bezle kapatılarak hast.ye götürülür ve
kuduz aşısı yaptırılır.
Zehirli yılan ısırıklarında
hasta yatırılır hareketsiz kalması sağlanır,ısırılan alan sabunlu su veya suyla
yıkanır.Isırılan bölge alttan ve üstten turnike ile bağlanır.Isırık bölgesi kalp
seviyesinin altında tutulur(Zehirin vücuda dağılmaması için).30 dakika içinde
sevk edilmezse zehir emilerek dışarı atılmalıdır.
Sokmalar:Akrep,örümcek
ve zehirli bazı böceklerin sokmasıyla sokma yerinde kızarıklıklar,şişme ani ağrı
ve ısı artışı mey.gelir.Su ile yıkanır soğuk tatbikatı yapılır.
4.Güneş ve sıcak vurması oluş
şekli,belirtileri ve ilk yardım :
İnsanların
uzun süreli güneş altında sıcak kapalı ortamlarda kalmasıyla vücut ısıları
yükselir ve bu durum beyin hücrelerinin ölmesine yol açar.
Belirtileri;yüksek
ateş,baş ağrısı,bilinç kaybı,bulantı kusma ve dolgun nabız görülür.
İlk yardım:*Serin
yere alınır.*Sırayla ılık ve soğuk banyo yaptırılır.*Şuuru açıksa su ve tuz
solüsyonu verilir,vücudun kaybettiği suyun ve tuzun kazandırılması sağlanır.
5.Soğuk vurması ve donmaların oluş
şekli,belirtileri ve ilk yardım:
Soğuk havalarda uzun süre
kalındığında vücudun açıkta kalan veya uç kısımlarında meydana gelen,ciltdeki
uyuşukluk,hissizlik,şişme ve çatlama belirtileriyle ort. çıkan duruma soğuk
vurması denir.
Genel donma:Titreme,halsizlik
,uyuma isteği ,yavaş vezayıf nabız,şuur kaybı,koma , kalp durması ve ölüm.
Lokal donma:Uyuşukluk,hissizlik,şiddetli
ağrı ve gangren görülür.
İlk yardım:*Hasta kurulanır
ılık bir yere alınır.
*Üstü örtülür uyumasına izin
verilmez.
*Vücut ısısı yavaş yavaş
yükseltilir,ılık içecekler verilir.
*Ilıktan sıcağa doğru banyo
yaptırılır,donmuş ve gangren olmuş kısımlar asla ovulmaz.
(Ani doku ölümüne sebep olur.)
6.Elektrik çarpmasında ilk yardım uygulaması
nasıl yapılır?
Daha önceki 5. Dersimizin kalp
durması ve kalp masajı konusunda işlendi.
METODLAR:
1.Zehir,zehirlenme,sıcak vurması ve donmalar
hakkında genel bilgi verilmesi.
2.Soru –cevap yöntemleriyle verilen bilgilerin
alınmasıyla ilgili değerlendirme.
3.Konuya ilişkin olayların gösteri metodu ile
aktarımı.
4.Uygulama ve yapılan tartışmalar.
ARAÇLAR:
1.Zehirlenmelere sebebiyet veren çeşitli
maddeler(ilaç,gaz,zehirli bitki,bozulmuş yiyecek v.b.)
2.İlkyardım malzemesi
3.Konuya ilişkin film,slayt,resim,pano,v.b.
4.Kaynak kitaplar.
SÜRE :50 DAKİKA(11.DERS)
KONU:SÜRÜCÜLÜKLE
İLG. SAĞLIK YETERLİLİĞİ,UYGUN OLMAYAN DAVRANIŞLAR VE RUHSAL DURUM:
AMAÇLAR:
1.İnsan vücudunun yapısı,bileşimi ve
çalışmasıyla,ruh ve beden sağlığının ilişkisini açıklayabilme.
2.Alkol ve uyuşturucu madde kullanma ile
yorgunluk ve uykusuzluğun kazalarla ilişkisini değerlendirebilme,bu
olumsuzluklardan sakınabilme.
3.Emniyet kemeri kullanma ve kullandırmayı
alışkanlık haline getirebilme.
4.İnsanın ruhsal yapısının kazalarla
ilişkisini yorumlayabilme.
5.Sağlıklı bir ruhsal yapı için,gereken
önlemleri alma ve davranış haline getirebilme.
İŞLENECEK KONULAR:
1.Sağlık bakımından kimler iyi sürücü
olabilir,veya olamaz?(görme, işitme,ruhsal durum,kol,bacak,gövde hareket sistemi
ve organlar yönünden.)
Sağlıklı olamayan bir
sürücü kaza anında sadece kendine zarar vermekle kalmaz araçtaki
insanlara,yayalara ve genel ol.toplum açısından tehlike unsurudur.
*Sürücülükte görme yeteneği;Tam
ve sağlıklı ol.gerekir.Tek gözü görmeyenlere,renk körü olanlara ve gece körlüğü
olanlara Sürücü Belgesi verilmez.Uzağı yada yakını görememe problemi olanlar
görme yeteneklerini tama çıkarmak için gözlük yada lens takmak suretiyle sürücü
belgesi almalarına izin verilir.Araç kullanımı esnasında mutlaka takılması
gerekir ayrıca sürücü belgesinede kullanılan protezler bölümüne ibare konulur.Bu
kurala uymayanlara para ve puan cezası uygulanır.
*Sürücülükte işitme yeterliliği;Bir
kulak tam,diğer kulak yarım işitir durumda olabilir.Cihaz kullananlar sadece B
sınıfı özel ve F(traktör) sınıfı sürücü belgesi alabilirler.
*Sürücülükte ruhsal ve sinirsel
yapı gerginliği;Bu tür
bozuklukları olanlara sürücü belgesi verilmez.
*Aşırı kalp yetmezliği olanlara
da sürücü belgesi verilmez.
*Bedensel özürlülük;Tam
ve yeterli olmalıdır,baş ve boyun hareketleri %50 den az,bel hareketleri ise%75
den az olanlara sürücü belgesi verilmez.Bedensel özürlülere uygun donanımlı araç
kullanmaları şartıyla H sınıfı sürücü belgesi verilir.Diğer önemli bazı
hastalıkların seyir ve genel durumlarına göre sağlık kurulu raporlarına göre
ehliyet verilebilir.
2.Alkol ve sürücülük(alkolün sürücülüğe
etkisi,alkol miktarı ile sürücülük becerisi ilişkileri nelerdir?
Kandaki alkol oranının
artmasına paralel olarak oksijen miktarı azalır ve beyin ihtiyacı olan oksijeni
alamadığından fonksiyonlarını kaybetmeye başlar. B sınıfı özel araç
kullananlarda alkollü olarak araç kullanma sınırı 0,50 PROMİL’dir.(100 ml kanda
50 mg alkol)Yolcu taşıyan otobüs,kamyon ve resmi araç sürücüleri için
yasaktır.Aksi taktirde hapis ve belge iptali cezaları verilir.
Alkolün
uyarıcı(öfori yalancı iyilik,korku azalır
güven artar) ve uyuşturucu etkileri
vardır(yorgunluk,dikkat azalması,algılama ve reflex zayıflığı vardır.)
3.Diğer içki,uyuşturucuların ve
yorgunluk-uykusuzluğun sürücülüğe etkisi nelerdir?
Yine keyif verici sinir
sistemini bozucu müptelalık yapan esrar,eroin gibi içeceklerin içildikten sonra
Trafiğe motorlu taşıtla çıkmak yasaktır.
Yorgun ve uykusuz
sürücülerin bu durumda trafiğe çıkmaları yasaktır,dikkat dağılır,bazı yetenek ve
reflexlerde zayıflama görülür.
24 saatta 9 saat,ara
vermeksizin en fazla 5 saat araç kullanabilirler.
4.Emniyet kemeri ve sürücü sağlığı ilişkileri
nelerdir?
Ülkemizde şehir içi ve şehir
dışı yollarda emniyet kemeri kullanma zorunluluğu vardır.
Kullanmayan sürücüler hakkında
para ve puan cezası uygulanır.Karın altı kemerler,Diyagonal(çapraz)
kemerler,otomatik ve sade emniyet kemerleri kullanılmaktadır.
Ani duruş ve çarpışmalarda
kişinin ön cama çarpmasını,firlamasını ve savrulmasını önler.
Emniyet kemeri kullanımı
sayesinde ölümlerde %30-40 arası bir azalma olduğu tespit edilmiştir.Ayrıca
motosikletlerde oluşan yaralanmaların ve ölümlerin 1. Sebebi baş ve boyun
travmalarındandır.Bu yüzden sürücünün başlık ve gözlük kullanma zorunluluğu
vardır.
5.Ruhsal yapı ve davranışların sürücülüğe
etkisi nelerdir?
Ruhsal yapı;Alt benlik,benlik
ve üst benlik gibi unsurlardan oluşur.
İnsanlar edindikleri kültürle
bencillikten uzaklaşıp paylaşma,başkalarının haklarına saygı göstermek
zorundadırlar.Bu durum toplumsal tabakalarda sosyal organizasyon içinde birey
olarak yer alabilmenin bir gereği şeklinde algılanmalıdır.
Kaza yapan üzerinde yapılan
araştırmalarda bu kişilerin ruhsal yapıları itibariyle kaza yapmaya yatkın
yapıda oldukları tesbit edilmiştir.Bu tipler ;hırslı,kızgın,aşırı
heyecanlı,hassas,gösteriş meraklısı,egoist ve dalgın yapıdaki tiplerdir.
METODLAR:
1.Sürücü sağlığının önemini açıklama.
2.Sürücünün olumsuz alışkanlıkları ile kazalar
arasındaki sebep-sonuç ilişkilerini tartışma.
3.Göze ve kulağa hitabeden eğitim araçlarından
yararlanarak,alkol uyuşturucu kullanma,yorgunluk ve uykusuzluk v.b faktörlerin
sebebiyet verdiği olayların gösterisi ve tartışılması.
4.Sürücülerinruhsal durumlarından kaynaklanan
kazalar hakkında tartışma.
5.B sınıfı sürücü belgesiyle özel araç
kullananlara müsaade edilen alkol miktarının tartışılması.
6.Sürücü davranışları ile toplum yapısındaki
etkileşimin örneklerle açıklanması.
ARAÇLAR:
1.Konuya ilişkin film,slayt,broşür ve gazete
kupürleri.
2.Kaynak kitap ve ansiklopediler.
3.Emniyet kemerleri.
4.Kişilik yapısının tesbitine ilişkin
testler,aktüel olaylar ve haber programlarını izleme.
|