|
SOLUNUM
Genel
Bilgiler:
Atmosferde %20 oranında bulunan oksijen bütün doku ve hücrelerin
yaşaması için şarttır. Eğer oksijen kesilirse kalpte saniyeler
içinde düzensiz atımlar gelişir. Oksijen eksikliğinde beyinde
4-6 dakika içinde geri dönüşümsüz, hasarlar ortaya çıkar.
Oksijenin
atmosferden alınıp hücrelere iletilmesi temelde iki sisteme
bağlıdır: Solunum ve dolaşım.
Solunum
atmosferdeki havanın akciğerlere alınıp verilmesidir. Bununla
birlikte oksijen akciğerlerdeki hava keseciklerinden kana geçer.
Hücrelerde normalde oluşan karbondioksit kandan keseciklere
geçer ve nefes verirken dışarı atılır.
Dolaşımda oksijenden zengin kan kalbin pompalaması ile vücuda
dağılırken oksijenden fakir kan kalbe geri döner.
Erişkin
bir insan dakikada 12-18 defa solunum yapar, bu sayı çocuklarda
20-26 defadır.
Herhangi bir kazada önce yaralının şuuruna , hava yolunun
açıklığına ve solunumuna bakılır.
Bir
kişinin nefes alıp verdiği 3 şekilde anlaşılır;
BAK:
Göğüs hareketlerine bakılır, göğüs her nefes alışta şişer ve
nefes verirken iner
DİNLE: Kulağımızı hastanın ağız ve burnuna yaklaştırıp
solunum sesini dinleriz.
HİSSET: Yanağımızı hastanın ağız ve burnuna yaklaştırıp
hava hareketlerini hissederiz Eğer göğüs hareketi yoksa ve
solunum sesini duyamıyorsak, acilen hastaya müdahale etmek için
önce hastanın solunum yolunu açmamız gerekir.
Karşılaşılan ilk problem hava yolunun tıkanması olabilir ve bu
tıkanma açılırsa başka bir şeye gerek kalmadan hasta
rahatlayabilir.
SOLUNUMUN SAĞLANMASI:
Hava yolu
açılmasına rağmen yaralı nefes alıp vermiyorsa acilen suni
solunum uygulamasına başlanır.
İlkyardımcı, Suni solunumu beş şekilde yapabilir:
1-Ağızdan
ağıza
2-Ağızdan buruna (ağızda ciddi yaralanma olanlar ya da çenesi
kilitlenenlerde)
3-Ağızdan ağızla buruna birlikte (bebeklerde)
4-Holger - Nielsen metodu
5-Silvester metodu
Ağızdan
- ağıza suni solunum metodu:
En sık
kullanılan ve hasta/yaralıya en faydalı yöntemdir. Hasta
sırtüstü ya-tırılıp başı geriye doğru ha-fifçe itilir.
İlkyardımcı hastanın yan tarafına geçer. Başı alından tutan elin
baş ve işaret parmakları hastanın burun deliklerini kapatır.
İlkyardımcı derin bir nefes alır ve ağzını hastanın açık olan
ağzına direkt dayayarak nefesini hastaya verir. Sonra ağzını
çekip hastanın nefes vermesine fırsat tanır. Erişkin bir insana
dakikada 12 defa olmak üzere her 5 saniyede bir suni solunum
yapılır. Bebeklere ise dakikada 20 defa, her 3 saniyede bir
yapılmalıdır. Bebeğe nefes verirken göğüs hareketleri
izlenmelidir.
Ağızdan
- buruna suni solunum uygulama:
Hastanın dişleri kilitlenmiş açılamıyorsa, veya kazadan dolayı
ağız çevresinde yaralanma varsa, kısacası ağızdan - ağıza metodu
uygulanamıyorsa bu metod seçilmelidir.
Bu metodda hasta yine aynı pozisyondadır, ilkyardımcı bu defa
hastanın çenesinden tutup ağzını kapatır ve burnundan hava
verir.
Suni
solunum sırasında mideye hava dolabilir, bu gibi hallerde
hastayı yana çevirerek göbek ile kaburgalar arasına hafifçe
bastırılarak hava boşaltılabilir.
Ağızdan
-ağız ve buruna birlikte-
suni solunum uygulama:
Özellikle
küçük çocuklar ve bebeklerde uygulanması mümkün olan bir
metottur. Bebeklerin solunum sayısı daha fazla, ağız, burun ve
akciğerleri daha küçük olduğundan bebeklere yapılacak suni
solunum ağız ve burundan birlikte sık aralıklı, daha az güçte
nefes verilerek yapılır. Verilecek hava miktarı göğsün
kalkmasına yetecek kadardır.
Sırttan
bastırma, dirseklerden kaldırma metodu ( Holger - Nielsen metodu
)
Ağız ve burun yaralanmalarında bu metod uygulanır. Bu metod da
hasta yüzükoyun yatırılıp, elleri başı hizasında birleştirilir,
başı yana çevrilir ve ellerinin üzerine yatırılır. İlkyardımcı
yaralının baş tarafına geçer, yaralının dirseklerinden tutup
25-30 cm kaldırır, bu şekilde yaralı nefes almış olur, sonra
yavaşça yerine bırakıp sırtından bastırır, bu şekilde de yaralı
nefes vermiş olur.
Silvester metodu:Bu
metodda hasta sırtüstü yatırılır, ilkyardımcı yaralının baş
tarafına geçer, ellerinden tutup her iki yana ve yukarıya doğru
açar, bu şekilde yaralı nefes almış olur, sonra yaralının
ellerini bırakmadan göğsünden bastırır, bu şekilde yaralı nefes
vermiş olur.
Bu
metotlar dışında sağlık personelinin uyguladığı ve bir ağızlık
ya da bir kese yardımı ile yaptığı suni solunum tipleri de
vardır. Ancak bu uygulamalar profesyonel ekiplerce yapılır.
|